Din Görevlilerinin Gözünden Manevi Danışmanlık: Beklentiler, Deneyimler ve İyileştirme Yolları
Yazarlar (2)
Ayşe Betül Balıkçı
T.C. Cumhurbaşkanlığı, Türkiye
T.C. Cumhurbaşkanlığı, Türkiye
Prof. Dr. Mehmet BAHÇEKAPILI Yalova Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(ESCI dergilerinde yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Cumhuriyet Ilahiyat Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 2528-9861 Wos Dergi Scopus Dergi | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | AHCI | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 12-2025 |
| Kabul Tarihi | 30-11-2025 | Yayınlanma Tarihi | 15-12-2025 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 29 / 2 / 333–357 | DOI | 10.18505/cuid.1743842 |
| Makale Linki | 10.18505/cuid.1743842 | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Din Eğitimi
|
||
| Özet |
| Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) 2015 yılından itibaren üniversite öğrenci yurtlarında, gençlik merkezlerinde din görevlileri aracılığıyla manevi danışmanlık hizmetini gerçekleştirmektedir. Din hizmetinde klasik uygulamalardan farklı olarak din görevlileri, gençlere din hizmetini yeni bir formül halinde sunmaktadır. Din görevlileri, üniversite öğrencilerinin ruhsal, duygusal ve ahlaki gelişimlerini desteklemek, inançları ve değerleri ölçüsünde hayatlarına anlam katmak için manevi bir rehberlik gerçekleştirmektedirler. Manevi danışmanlık ile gençlerin manevi gelişimlerini, toplumsal duyarlılıklarını desteklemek, gençlik dönemi sorun ve zorluklarında rehberlik etmek amaçlanmaktadır. Manevi danışmanlık, günümüzde kişilere dinden, maneviyattan güç alarak zorlukları aşması, hayatını daha anlamlı yaşaması için yapılan bir çeşit rehberliktir. Karakter ve kişiliğin şekillendiği kritik gençlik döneminde doğru dinî bilgi ve değerler eşliğinde gerçekleştirilen manevi rehberlik, öğrencilerin hem şimdiki hem de gelecekteki hayatları için büyük bir değer taşımaktadır. Din görevlileri, gençlere yönelik manevi danışmanlığı alışılmış hizmet alanları dışında yeni bir ortamda sürdürmektedir. Bu yeni alanda başarılı ve verimli olabilmek, din eğitiminin bakış açısı ve önerileri doğrultusunda çalışmaların değerlendirilmesiyle yakından ilişkilidir. Bu bağlamda araştırmanın konusu, din görevlilerinin perspektifiyle manevi danışmanlık kavramının, danışmanlık deneyimlerinin incelenmesidir. Mevcut manevi danışmanların, manevi danışmanlığa nasıl bir anlam yüklediğine, süreci değerlendirmesine daha etkili bir manevi danışmanlığın yapılabilmesi için yaklaşım ve önerilerine odaklanmaktadır. Araştırma din eğitiminin yöntem ve teknikleri ile literatür doğrultusunda manevi danışmanlık uygulamasını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi fenomenolojik desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, Marmara Bölgesindeki 6 ilde (Balıkesir, Bursa, Edirne, Kocaeli, Tekirdağ, Yalova) manevi danışmanlık yapan 26 din görevlisinden oluşmaktadır. Marmara Bölgesinin farklı sosyo-ekonomik illerinde görev yapan 13 erkek, 13 kadın manevi danışman seçilerek maksimum çeşitlilik örnekleminden faydalanılmıştır. Ayrıca araştırmada çalışma grubu, araştırmaya katkı sunacak, manevi danışmanlıkta deneyimli arkadaşlarını araştırmacılara yönlendirdikleri için kartopu (zincirleme) örnekleminden de istifade edilmiştir. Veri toplama, din görevlileri ile yapılan mülakat ile gerçekleştirilmiştir. Mülakat soruları araştırma amacına uygun olarak ve literatür taraması esas alınarak araştırmacılar tarafından oluşturulmuştur. Çalışma grubunun yarı yapılandırılmış mülakat sorularına verdikleri cevaplardan elde edilen veriler, betimsel analiz üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışma grubu, manevi danışmanlıkta zorlandıkları konuları, zorlukları aşmak için izledikleri stratejileri, geleceğe yönelik perspektiflerini ayrıntılı olarak araştırmada anlatmışlardır. Araştırmada kullanılan veri analizlerinden birisi de içerik analizidir. İçerik analizi ile katılımcı görüşleri yorumlanarak yeni anlamlara ulaşılmış ve çalışma bağlamında tema, kategori ve kodlara ulaşılmıştır. Elde edilen temalar; manevi danışmanlık algısı ve anlamlandırma, manevi danışmanlık süreci ve etkili manevi danışmanlık yaklaşımı temalarıdır. Manevi danışmanlar, danışmanlığı literatürden farklı olarak kendi dünyalarında yükledikleri anlam ile tanımlamaktadırlar. Manevi danışmanlar, danışmanlığı gönüllere dokunma ve samimiyet, yol arkadaşlığı ve rehberlik, rol model olma olarak değerlendirmektedirler. Manevi danışmanlığı dinî ve toplumsal bir sorumluluk olarak kabul etmektedirler. Din görevlileri için manevi danışmanlığın mesleki doyum sağladığı, öğrencilerin hayatlarına dokunurken kendileri için içsel bir huzur ve manevi tatmin kazandırdığı belirtilmektedir. Bu süreçte daha etkili olabilmek için manevi danışmanlıkta rol dönüşümü yaşadıkları ortaya çıkmaktadır. Din görevlilerinin vaaz ve irşat hizmetlerinden farklı olarak öğrenci odaklı, psikolojik hassasiyetleri gözeten, destekleyici bir tavır sergiledikleri ortaya konmaktadır. Araştırmada manevi danışmanlıkta kurumsal desteğin önemine dikkat çekilerek görevlendirme yerine sabit kadro uygulaması ve gençlik manevi danışmanı gibi uzmanlaşma önerisi elde edilen sonuçlardandır. Araştırma sonuçlarının Diyanet İşleri Başkanlığının manevi danışman görevlendirme kriterlerinde, çalışmalarında ve hizmet içi eğitimlerinde veri imkânı oluşturması açısından önemli olacağı düşünülmektedir. |
| Anahtar Kelimeler |
| Gençlik | Nitel Araştırma | Din eğitimi | Manevi Danışmanlık | Din Görevlileri |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları |