Uluslararası Hukukta Kitle İmha Silahlarının Yayılması ve Finansmanının Önlenmesi: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Yükümlülükleri ve Türkiye
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Ali Osman KARAOĞLU
Yalova Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale) | ||
| Dergi Adı | Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 1304-7949 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 05-2023 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 18 / 213 / 337–364 | DOI | – |
| Özet |
| Kitle imha silahları (KİS) İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan Yeni Dünya Düzeni’nin henüz yerine oturmamış taşlarından biridir. 1945’te ABD’nin Hiroşima ve Nagazaki’ye attığı atom bombaları Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 1946’daki ilk toplantısında devletlerin kitle imha silahlarını ana gündem maddelerinden biri haline getirmesine neden olmuştur. Devletler cephesinde andlaşmalar ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararları yoluyla kitle imha silahlarının yayılması ve finansmanına çözüm aranırken Soğuk Savaş’ın bitmesi ile terör örgütlerinin de kitle imha silahı kullanabileceği gerçeği anlaşılmış ve kitle imha silahlarını önlemeye yönelik uluslararası hukuk kurallarının kapsamına terör örgütleri de dahil edilmiştir. Bu anlamda 2004 yılında alınan 1540 sayılı BMGK kararı bir kırılma noktası olmuş ve devletlere; kitle imha silahlarının terör örgütlerinin eline geçmesi, yayılması ve finansmanını önlemek amacıyla bir dizi yükümlülük getirmiştir. Aynı kararla 1540 Komitesi kurulmuş ve BM üyesi devletler Komiteye, kitle imha silahlarına ilişkin ulusal hukuk düzenlemelerini raporlamaya davet edilmiştir. Türkiye de hem kitle imha silahlarına ilişkin temel uluslararası andlaşmalara taraf olmuş hem de 2004’ten itibaren 1540 Komitesi’ne rapor vermiştir. 1991’den beri Mali Eylem Görev Gücü (FATF) üyesi de olan Türkiye FATF tavsiyeleri ve BMGK kararları çerçevesinde iç hukukunu dönüştürmektedir. Geçen süre zarfında Türk iç mevzuatında çok önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerden en önemlisi 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun’dur. Bu çalışma Türkiye’nin; Kitle İmha Silahlarına ilişkin BMGK kararlarına uyum düzeyini ve 7262 sayılı Kanun ile birlikte Türk iç mevzuatının dönüşüm dinamiklerini uluslararası hukuk perspektifinden izah etmeyi amaçlamaktadır. |
| Anahtar Kelimeler |
| FATF | Uluslararası Hukuk | Kitle İmha Silahları | Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi | 1540 Komitesi | 7262 sayılı Kanun |
