Margin of Appreciation as a Hindrance to Transformative Impact of International Law: Change in Interpretation of Laicism by Turkish Constitutional Court
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Ali Osman KARAOĞLU
Yalova Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale |
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Law and Justice Review |
| Dergi ISSN | 1309-9485 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN |
| Makale Dili | İngilizce |
| Basım Tarihi | 06-2020 |
| Cilt No | 11 |
| Sayı | 20 |
| Sayfalar | 163 / 194 |
| Özet |
| Uluslararası hukuk, özellikle insan hakları andlaşmaları ve koruma mekanizmaları, iç hukuku tamamlayıcı bir işlev görürken aynı zamanda dönüştürücü bir fonksiyona sahiptir. Uluslararası hukukun dönüştürücü etkisi Türk Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarında gözlemlenebilmekle beraber laiklik bağlamında görülen yorum değişikliği bu durumdan etkilenmemiş görünmektedir. AYM 2012 tarihinde, eski kararlarında geçen laiklik anlayışını “katı laiklik anlayışı” olarak nitelendirmiş ve bu anlayıştan vazgeçerek “özgürlükçü laiklik anlayışı”na geçtiğini beyan etmiştir. AYM din özgürlüğü kapsamında verdiği kararları artık özgürlükçü laiklik anlayışı ile birlikte yorumlamaktadır. Ancak AYM’nin katı laiklik şeklinde adlandırdığı yorum Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından, Refah v. Türkiye ve Leyla Şahin v. Türkiye kararlarında görüleceği üzere, takdir marjı kapsamında sayılmıştır. AİHM’in takdir marjı doktrini bu anlamda negatif bir etkiye sahip olmuş ve AYM’nin laiklik yorumunun değişmesini geciktirmiştir. Her ne kadar 2010 yılında yapılan bir Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolu kabul edilmiş ve 2012 yılında bireylere Anayasa’da ve AİHS’te düzenlenen temel hak ve özgürlüklere ilişkin başvuru hakkı tanınmış ise de bu durum da AYM’nin laiklik yorumunu değiştirmesine etki eden bir neden olarak görünmemektedir. Bu anlamda değişimin sebebi uluslararası insan hakları hukukunun dönüştürücü etkisi değil AYM’nin değişen sosyo-kültürel atmosfere ayak uydurması ve AYM yargıçlarının değişimidir. Bu durum da takdir marjı doktrininin önleyici ve fakat iç hukukun dönüşümü açısından engelleyici fonksiyonunu yeniden düşünmeyi gerektirmektedir. Çalışmamızda öncelikle laiklik kavramı üzerindeki tartışmalar kısaca ele alınacak, daha sonrasında ise AYM’nin laiklik yorumundaki dönüşüm AİHM kararları ile karşılaştırmalı bir şekilde izah edilecektir. |
| Anahtar Kelimeler |
